PATILASAN KRATON MAJAPAIT (10)

CANDHI BRAHU.

Candhi Brahu mapan ing Desa Bejijong, Kecamatan Trowulan, Kabupaten Mojokerto. Wewangunan jaman Majapait ing situs Trowulan  lumrahe  digawe saka bata kang ditata tanpa nganggo semen utawa kapur, mung ditata sarana digosok-gosokake. Semono uga Candhi Brahu uga digawe saka bata. Candhi Brahu madhep ngulon. Ukuran candhi  dhuwure 25,7 meter lan ambane  20,7 meter.

Cengkorongane candhi kapantha dadi telung bagean yaiku sikil, awak candhi, sarta payon. Bagean sikil dumadi saka wengku (blengker, bingkai) ngisor, tengah, lan ndhuwur. Wengku kasebut dumadi saka plipit rata, bagean  iring gentha lan bagean bunderan sigar. Saka panaliten para ahli purbakala, yen antarane tatanan bata sing sisih ngisor lan ing dhuwure mujudakake tatanan kang seje. 

Para ahli nduweni panemu yen tatanan bata mau mujudake tatanan candhi kang digawe ing jaman sadurunge. Ukuran candhi sing lawas yaiku 17 x 17 meter. Kena dipesthekake tatanan sikil candhi sing katon saiki mujudake tambahan saka wangunan candhi kang digawe  sadurunge jaman Majapait. Sikile Candhi Brahu dumadi saka rong tumpuk. Emperan (selasar) candhi lan undhak-undhakan candhi sisih kulon durung  dimangerteni kanthi cetha nganti seprene. 

Ukuran Candhi Brahu 10 x 10,5 meter, dhuwure 9,6 meter. Ing jerone candhi ana senthong kang ambane 4 x 4 meter. Nalika mbongkar senthongane candhi, ditemokake sisa areng, sing sabanjure ditliti dening Pusat Penelitian Badan Tenaga Atom Nasional (BATAN) Ngayojakarta. Asiling panaliten nuduhake yen miturut pertanggalan radio carbon , areng ing Candhi Brahu nuduhake wektu antarane taun 1410 nganti 1646.

Payon Candhi Brahu dhuwure kurang saka 6 meter. Ing sisih kidul wetan  ana wujud sigaran bunderan kang dinuga wujud stupa. Ndeleng wujud sing kaya mangkono kena dipesthekake yen candhi Brahu kagolong Candhi Budha. Saliyane iku umure Candhi Brahu dinuga luwih tuwa katandhing candhi-candhi kang ana ing situs Trowulan. Dhasar panduga kasebut yaiku Prasasti Alasantan  kang ditemokake ora adoh saka Candhi Brahu. Prasasti kasebut saka dhawuh (prentah) Mpu Sindok taun 861 C utawa 939 M. Salah siji isine prasasti kasebut ana sawijining jeneng wewangunan suci yaiku waharu utawa warahu. Tembung warahu iku kang dinuga dadi cikal bakale jeneng Candhi Brahu.

PATILASAN KRATON MAJAPAIT (9)

CANDHI RIMBI

Candhi Rimbi  diarani  uga Cungkup Pulo ora mapan ing desa Ngrimbi nanging mapan ing desa Pulosari, Kecamatan Bareng Kabupaten Jombang, Jawa Wetan.  Papane  Candhi Rimbi  sakidule  desa Ngrimbi , kira- kira rong kilomateran.  Ambane situs Rimbi ana 396, 56 meter pesagi. Saka Mojoagung kira-kira 20 kilomateran  ngidul arah menyang kecamatan Wonosalam.  Saka  pratelon Majadhuwur – Bareng  dalane wiwit munggah. Candhi iki mapan ing papan kang rada dhuwur. 

Candhi Rimbi  madhep mangulon. Wangunan candhi Rimbi  kedadean saka watu andesit nanging pondasine digawe saka  bata, kaya lumrahe candhi-candhi Majapaitan.  Candhi Rimbi nduweni ukuran dawane 13,24 meter, ambane 9,10 meter lan dhuwur 12 meter. Ukurane meh padha karo candhi Surawana lan Tegawangi.   Ing temboking candhi ana relief kang nggambarake kewan-kewan lan crita kang nganti saiki durung kaweruhan  critane  apa lan sapa.

Ing temboking candhi sisih kidul ana relief sing cacahe 8 iji, sisih wetan ana relief 17 iji lan sisih lor ana 17 iji. 

 Gambar  relief yen diurut saka lawanging candhi arah manengen (suwalike pandoming  jam)

1. Wong wadon kang lagi nggendhong bayi, lan gambar kucing ing sisih tengen ngisor
2. Gambar bocah lungguh ing ndhuwurebocah mau ana gambar iwak (manuk) kang nganggo swiwi.
3. Gambar bocah loro padha jejogedan (tukaran)
4. Wong wadon menehake slendhang marang wong lanang
5. Wong wadon kang lagi turon lan ong lanang ngadeg ing sacedhake.
6. Gambar wong madhep ngiwa
7. Gambar wong lagi nguleg barang (jamu) ing lemper  (layah ) lan ngadhep mangkok kang ana tutupe.
8. Gambar wong lagi  mlayu-mlayu.
9. Gambar wong lagi mlayu nggawa barang
10. Gambar wong mlaku
11. Gambar wit-witan (alas ?)
12. Gambar kethek
13. Gambar wong loro lagi padha rembugan, ing tangah ana gambar mangkok
14. Gambar wong lagi nyekel cagak
15. Gambar kethek
16. Gambar kethek
17. Gambar wong loro ing sisih tengah ana bocah lagi menek wit.
18. Ora cetha
19. Gambar tengkelan  kayu (gulungan kertas, bantal ) ing sadhuwure meja ( paturon ?)
20. Gambar kembang
21. Gambar wong
22. Gambar wong
23. Ora cetha
24. Wong  ana ing sajrone banyu mung katon sirahe
25. Gambar wong
26. Gambar wong tangane kiwa  dtempelake lemah
27. Gambar wong kang tangane kiwa nyekel sirah (lagi menehi pangestu ? ) marang wong kang wujud nduweni cucuk  dawa  kaya manuk.
28. Gambar kethek cacah loro
29. Gambar wong (brahmana ?)
30. Gambar guci diiseni (dileboni )  bocah (wong) loro
31.  Gambar wong macul lan wong nggawa payung (arep menyang pasar ?)
32. Gambar wong mlaku mbungkuk (wis tuwa ?)
33. Gambar wong macul (nggawa kayu ?,  nyambut gawe ?)
34. Gambar wong nggawa kurungan, arep ngurungi wong kang asirah kewan  (?)
35. Gambar srengenge kang ing jerone ana wong loro (bathara Surya ?)
36. Gambar bocah (wong ) telu lelumban (adus) ing kali, sing siji mung katon sikile
37. Gambar bocah loro ana ing tengah alas lagi nggawa tulup manuk  (?)
38. Gambar  omah kang isi gajah (kraton ?)
39. Gambar wong mlayu nggawa payung
40. Gambar wong ngadeg
41.  Gambar wong (bocah) adus ing kali tuding-tudingan
42. Gambar wong mlaku
43.   Gambar bocah loro lagi padha rembugan
44. Gambar wong loro , siji lungguh siji ngadeg
45. Gambarmanuk loro ing pang lagi ngoceh, mencok ing pang.

Adhedhasar arsitektur seni Candhi Rimbi  kalebu candhi Hindhu, ing jerone candhi ana  reca Parwati, garwane Dewa Siwah sing saiki sinimpen ing Gedung Museum Nasional ing Jakarta.  Ing platarane candhi ana  reca-reca kang asipat agama Hindhu.

Jeneng Rimbi digathukake karo crita wayang dewi Arimbi, garwane raden Werkudara ya panenggak Pandhawa. Dewi Parwati nggambarake Tri Bhuwana Tunggadewi kang ngratoni Majapait taun 1250 C (1328 M)  – 1272 C (1350 M)  Masehi.

Miturut critane warga ing kono ing desa Ngrimbi ana kuburane Dewi Arimbi kang karan Cungkup Pulo.