Selasa, 21 April 2020

JEMBATAN MERAH.



Kanggone wong Surabaya mesthi weruh lan ngerti papan lan sejarahe Jembatan Merah. Jembatan Merah misuwur banget, ora mung ana ing Indonesia wae nanging nganti manca Negara. Jembatan Merah uga dadi ilhame Gesang nalika ngripta lagu “Jembatan Merah”
Ana kedadean gedhe tumrape sejarah Nasional Indonesia, kang bisa ngenggokake lakuning sejarah. Yaiku nalika para nom noman mung nggawa granggang ngusir prajurit Sekutu nalika ngebroki Surabaya. Tentara Sekutu kang dipandhegani Brigadir Jendral AWS Mallaby ndharat ing Surabaya arep nglucuti tentara Jepang lan mbalekake panguwasane pamarentah Walanda.  Pemudha Surabaya nulak tekane tentara Sekutu mau.
Para mudha ora nduweni rasa gigrig, giris lan miris nalika ngadhepi tentara Sekutu kang nggawa gegaman pepak. Bab iku nuduhake sepira gedhene rasa patriotisme para nom noman nalika ngurbanake jiwa ragane kanggo labuh Negara, ngukuhi wutah dharahe. Paribasan sadumuk bathuk sanyari bumi den tohi pati.
Brigadir Jendral Mallaby tiwas. Tentara sekutu nesu, banjur ngultimatum warga Surabaya enggal enggal nyerahake gegaman sing diduweni, nanging ora digubris. Wusana Sekutu nyerbu Surabaya, akeh korban kang tiwas. Para nom noman nganakake perang gerilya. Ora suwe Sekutu oncat saka Surabaya. 

Bali menyang jaman lawas. Jembatan merah nalika semana diarani Roode Brug. Apa sebabe diarani mangkono. Pancene kretege dicet abang, mula diarani Roode Brug. Kreteg Jembatan Merah nyambung antaran kampung Pecinan (Handelstraat) kang dadi punjere ekonomi karo kulon kali kang dadi punjere paprentahan.
Saka Handelstraat ngulon ngliwati kreteg Jembatan Merah (Roode Brug) menggok ngidul utawa ngalor. Willemstraat iki dalan kang nyigar Willemsplein (Willems square, saiki Taman Jayengrono, Jayengrono Park), saka pojok kidul wetan teka pojok lor kulon lapangan. Ora kaya saiki, saka Handelstraat bisa kenceng langsung menyang dalan Heerenstraat (dalane para tuwan, dalan Rajawali saiki). Ing sakidule kreteg kono ana Willemskade (Dermaga Willem) kanggo labuhe prau-prau.
Kena ngapa kudu menggok nengen. Jalaran yen kenceng nabrak gedhong Stadhuis en Bureau (Balai Kota), gedhong Geldkantoor utawa Kantor Keuangan, lan Telegrafkantoor (Kantor Telegraf). Nembe taun 1920 dalan dikencengake saka Handelstraat nganti teka Heerenstraat.  Kantor Bale Kota dibongkar. Sawise dibongkar gedhong Bale Kota nyewa ana Gemblongan, banjur ngalih menyang Kedhungdara (Kedungdoro). Nembe taun 1923 ngalih menyang Ketabang.
Saiki (taun 2020) dalan Rajawali lan Kembang Jepun, mung bisa diliwati saka kulon, ora bisa bisa diliwati saka wetan (mung sajalur).

Gambar 1  Roode Brug.
Gambar 2  Matrozen van de Koninklijke Marine marcheren over de Roode Brug over de Kalimas bij de Willemskade.

Senin, 20 April 2020

RESIDENTIE SOURABAJA.


Gb. 1 Dalem Residen tahun 1865. Madhep menyang Kalimaas.

Surabaya resmi dadi perangane panguwasane VOC wiwit taun 1705 sawise Mataram nganakake bedhamen karo VOC. Bedhamen mau dianakake sawise kraman Untung Suropati (1685 nganti 1706). Salah sijine isi bedhamen yaiku VOC diidini adeg benteng ana ngendi wae ing tanah Jawa, jalaran Mataram rumangsa utang budi karo VOC.
Ing Surabaya VOC adeg benteng ing sapinggiring Kalimaas yaiku benteng Prins Hendrik (Citadel Prins Hendrik, saiki Benteng Miring). Ing taun 1743 VOC ngelih kalungguhan Gezaghebber van den Oosthoek (Letnan Gubernur Sisih Wetan) saka Semarang menyang Surabaya. Mula Surabaya resmi dadi perangane paprentahan kolonial Walanda. Sabanjure  kutha Surabaya dadi kalungguhane Residen.
Miturut Almanak 1816, tanah Jawa diperang dadi 17 residentie. Residentie dipandhegani dening Resident yaiku  Buitenzorg (Bogor); Preanger Regencies (Priangan); Bantam (Banten); Chirebon (Cirebon); Tagal (Tegal); Paccalongan and Cadoe (Pekalongan lan Kedu); Samarang (Semarang); Soeracarta (Surakarta); Djocjacarta (Jokjakarta); Japara and Joana (Jepara lan Juwana); Rembang (Rembang); Soerabaja and Bangcallan (Surabaya lan Bangkalan); Probolinggi (Probolinggo), Besoki and Panaroekan (Besuki lan Panarukan); Grissee (Gresik); Passoeroeang (Pasuruan); Baniowangie (Banyuwangi); lan Sumanap (Sumenep).
 Gb. 2 Dalem Residen taun 1906, madhep menyang dalan Simpang.

Sing ngasta Residen Sourabaja lan Bangcallan yaiku William Ainslie lan dibantu dening asisten residen loro. Taun 1866 dalem Residen ana ing dalan Simpang.
Gouverneur-Generaal ing Batavia ngangkat Generaal-Majoor titulair Carel Jan Riesz [Landa Jerman] dadi Resident van Soerabaja. Kanggo urusan keamanan CJ Riesz dibantu dening Luitenant-Kolonel AV Michiels (Algemeen Handelsblad, 30-06-1834). Kang dadi petinggi militer yaiku JDG Schaap minangka komandan kanggo urusan wong bumi ngrangkep sekretaris. Kalungguhane JDG Schaap sadurunge yaiku Direktur Instruktur Pelatih Lokal kanggo Basa Melayu ing Batavia. Katone militer lan ahli basa wigati banget ing dalem proses awal kanggo mujudake peprentahan ing Residentie Soerabaya iki. Sing ngasta Bupati (Regent) Surabaya ing wektu iku yaiku Raden Pandji Tjokro Negoro.
Ing taun 1869 babagan administrasi paprentahan, Residentie Surabaya mbawahi  Afdeeling Greesee (Gresik), Afdeeling Modjokerto, Afdeeling Sumanap lan Afdeeling Pamakassan, Afdeeling Soerabaja, Afdeeling Sidho Ardjo, Afdeeling Sidaijoe (Sedayu) sarta Afdeeling Lamongan. Afdeeling Bawaean nduweni status Gewestellijk (daerah) sing dilebokake ing  dalem paprentahan Afdeeling Soerabaja. Ing Bawean mung satingkat Penghoeloe.

Asmane Residen Surabaya ing antarane
P van de Poel,
Mr BHA Besier,
Van Haak, ing wektu iki dumadi Perang Djawa (Perang Dipanagara, 1825 nganti 1830) ,
Carel Jan Riesz, 1834 nganti 1839,
DFW Pietermaat, 1829 nganti 1846,
PJB de Ferez, 1846 nganti 1853,
P Vreede Bik, 1853 nganti 1859,
C van der Wijk, 1859 nganti 1864,
S van Deventer, 1868 nganti 1871
Beyerinck, … nganti 1884,
JG Th Kroesen, 1888 nganti 1896
HW van Ravenswaay, 1896 nganti …,
Donner, … nganti 1901,
Kreischer, 1908 nganti 1913,
J van Aalst, 1913 nganti 1918,
JAA van der Ent, 1918 nganti 1919,
FL Broekveld, 1919 nganti 1920,
Cohen, 1920 nganti 1922,
JAA van der Jaght, 1922 nganti 1924,
JM Jordaan, 1924 nganti 1926,
W Ch Hardeman, 1926 nganti 1928,
FAC Halkema, 1928 nganti 1932,
HH de Cock, 1932 nganti 1933
AH Moreu, 1933 nganti 1935,
MF Winkler, 1935 nganti 1939,
C Ch J Maasen, 1939 nganti 1942,
Sateruse tanah Jawa dibroki Jepang.

Sumber
1.      Basundoro FIB, Urbana Historia, 20 Jan 2013.
2.      http://poestahadepok.blogspot.com/2017/12/blog-post.html

Pengikut

Matur Nuwun ...