Sabtu, 28 Januari 2012

PEPALI KI AGENG SELA (3)

MEGATRUH
1.
Wruhanira tekad ingkang luwih luhung, poma dipunngati-ati, akeh sambekalanipun, wali mukmin sadayeki, pirang bara manggih yektos.
2.
Lamun luput aneng dunya lakunipun, ngakerat datan pinanggih, yen enom wedelanipun, babarane nora becik, ya iku poma kang yektos.
3.
Pan mangkana manawa bae ing mbesuk, oleh dhangane kang ati, nging aja mesthekken iku, manawa ana ingkang sih, antuk suwargadi kaot.
4.
Wruhanira wong ahli puniku, sarta tekat ingkang becik, cinadhang suwarga mbesuk, suwarga pepitu yekti, ana luhur ana asor.
5.
Pramilane den wruh ala becik iku, kang ala dipunsingkiri, kang becik wajib tiniru, Allah pasthi ngudaneni, ginadhang-gadhang kinaot.
6.
Ingkang ala pasthi cinadhang ing mbesuk, pinrenah aneng Yamani, dene ingkang becik iku, pasthi cinadhang ing mbenjing, aneng suwargadi kaot.
7.
Pan mangkana adiling Hyang Agung, pramila den ngati-ati, neng dunya aja katungkul, sanajan ala sireki, nuli elinga ing batos.
8.
Lamun sira durung eling nuli lampus, kainan kapanggih wuri, sru getun kadhuwung, katungkul duk kala urip, ngakerat kari bebendon.
9.
Pan yaiku musthikane kang lapil hu, mbengkas sagung ponang lapil, pan iku bae wis cukup, nanging ati kang suci, poma-poma den kalakon.
10.
Ya wa inna rohmatullahi karibun, minal mukminina yekti, satuhune lapil iku, ingkang padha dipunesthi, den eling lair trus batos.
11.
Pan mangkana tegese lapal puniku, sagung rahmating Hyang Widhi, pinerakaken mring makluk, kang sami akarya becik, angesthi nedya rahayu.
12.
Aneng dunya dipunsregep anenandur, lan dipunsregep reresik, tegese sregep nenandur, agawe ngamaling dhiri, kang rila ing lair batos.
13.
De maknane kang bangsa resik puniki, karam makruh den semingkir, dohna ing dedosa sagung, dosa samar – samar gaib, eling-eling den waspaos.
14.
Eling iku mituhu marang pitutur, pitutur kang muni tulis, karya becik yen digugu, poma den padha angesthi, iku marganing kinaot.


Katrangane tembung-tembung:
Wruhanira = weru + ana + ira , weruhana.
Sambekala = kacilakan, alangan
Wali = 1. Bangsane pangot cilik pucuke lancip (kanggo ngukir, nulis ing lontar, lsp); 2. Wong kang nduweni hak ningkahake penganten wadon ; 3. Wong suci ing agama Islam.
sadayeki = sadaya + iki , kabeh iki
pirang bara = pirabara, pinten banggi, : 1. Pancene luwih prayoga yen…. ; 2. Mengkono kuwi wis jeneng lumayan , tinimbang ora …..
wedelanipun = dicelup nganggo nila (tumrap bathik).
babarane = 1. Nyoga bathikan; 2. Manak (duwe anak) ; 3. Diwetokake (tumrap buku, majalah lsp).
suwargadi = suwarga + adi = suwarga kang endah
kaot = kacek
ngudaneni = ang + udani + I = meruhi
ginadhang –gadhang = digadhang – gadhang = diarep-arep, dicalonake ing tembe dadi ….
Yamani = panggonane bathara Yama, neraka
Katungkul = nganti lali apa-apa dening mempeng nindakake pegawean lsp.
Lampus = mati
Kadhuwung =getun
Bebendon = deduka, nepsu.
Lapil = lapal, lafadz
Mbengkas = ngrampungi, nyirnakake.
Esthi = 1. Karep, sedya, jangka ; 2. Gajah, liman, dwipangga.
Samar = 1. Katon ramyang-ramyang, ora katon cetha ; 2. During ngerti kalawan terang ; 3. Mutawatiri, mbebayani ; 4. Sumelang, kuwatir, uwas. Disamar = digawe wadi. Ora kasamaran = ora kekilapan, weruh (mangerti temenan).
Waspaos = waspada
Pinerakaken = perak + in + aken = dicedhakake
Karam = ora kena dilakoni yen dilakoni ndadekake dosa
Makruh = ora pantes dilakoni


Ana candhake …

Kamis, 26 Januari 2012

ABA-ABA KAPRAJURITAN



Saka Kraton Ngayojakarta :

Aba-aba sikep baris
“Tata baris”: : berkumpul dalam formasi baris (nglempak satata baris)
“Siyaga yitna” : berdiri lurus (ngadeg jejeg)
“Ngaso ngenggon” : istirahat di tempat (ngaso wonten papan)
“Rentes nganan” : lurus kanan (nyipat manengen)
“Rentes ngering” : lurus kiri (nyipat mangiwa)
“Jejeg” : kembali lurus (wangsul jejeg)
“Bubaran” : bubar bersama (bibar sesarengan)
“Ngaso” : istirahat bersama (ngaso bebarengan)
“Madhep nganan” : menghadap ke kanan (madhep manengen)
“Madhep ngering” : menghadap kiri
“Mlaku bareng” : berjalan bersama-sama
“Mlaku ngenggon” : berjalan di tempat
“Mlaku macak maju bareng” : berjalan macak bersama-sama
“Minger batik nganan” : berputar balik ke kanan (minger balik manengen)
“Minger balik ngering” : berputar balik ke kiri (minger balik mangiwa)
“Nekuk ngering” : belok dua kali ke kiri
“Nekuk nganan” : belok dua kali ke kanan
“Jangkah lumrah” : berjalan dari macak berganti ke biasa (mlampah
biasa saking mlampah macak lajeng mlampah sareng biasa)
“Maju/mundur 1,2,3 jangkah”: maju/mundur 1,2,3 langkah
“Mandheg bareng” : berhenti bersama-sama
“Mandheg urut” : berhenti berurutan
“Hukur antara” : Mengukur jarak (ngukur antawis)
“Baris urut kacang” : barisan urut kacang
“Baris ngloro-ngloro” : Baris jejer dua-dua
“Noleh nganan” : hormat dengan menoleh ke kanan
“Noleh ngering” : hormat dengan menoleh ke kiri
“Hurmat/caos pakurmatan nganan”: hormat dengan menoleh ke kanan
“Hurmat ngering” : hormat dengan menoleh ke kiri
“Panji nganan/ngering” : panji ke kanan/ke kiri
“Panji mlebu barisan” : panji masuk ke barisan
“Methenteng asta” : tangan kiri di pinggang.

Aba-aba untuk prajurit mulai mlampah macak:

‘Mlampah macak maju bareng..”: (suling berbunyi bawa) … (tambur berbunyi
hingga pada disambut aba ‘Gya”)
“Mlampah macak maju bareng..”: (tambur berbunyi ropel) … (suling berbunyi
bawa dilanjutkan dengan bendhe besar
disertai aba “Gya”)
“Mlampah macak maju bareng.,: (trompet berbunyi)… (tambur berbunyi
ropel)… (disambut suling bawa diteruskan bendhe besar disertai aba “Gya”)

Aba-aba Sikep Dedamel
Sikep Sabat/pedhang

“Tarik pedhang” : pedang dihunus
“Hurmat pedhang” : hormat dengan pedang
“Pandi pedang” : pedang dipanggul
“Nyarung pedhang” : pedang disarungkan

Sikep Senjata
‘Nyangklong tinggar” : senjata dicangklong
“Hurmat tinggar” : hormat dengan senjata
“Seleh tinggar’ : menurunkan senjata
“Cangking tinggar” : senjata dibawa
“Nyipat” : meluruskan
“Drel” : drel (senjata dibunyikan)
“Buwang patrum’ : peluru dikeluarkan.

Sikep Waos (tombak)
‘Pandi hastra” : tombak dipanggul
“Kinantang tunjung hastra” : hormat dengan tombak
“Tunjung hastra”/”goyang tunjung hastra” : tombak diturunkan
‘Maniyung hastra’ : tombak dicondongkan
‘Manlawung hastra” : tombak di-lawung
“Mbuntar hastra” : tombak dibawa [cangking)
‘Nylimpet balik” : melangkah bersilang balik
“Nylimpet balik tunjung hastra/pandi hastra” : melangkah bersilang balik,
dilanjutkan tegak /memanggul tombak
“Maju ndhadhap” : melangkah ke depan dengan mendhak
“Mundur ndhadhap’ : berjalan mundur dengan mendhak dilanjutkan
tegak, tombak dipanggul (pandi)
“Kumpul hastra” : tombak dikumpulkan

Sikep Towok
“Junjung towok” : towok diangkat
“Turun towok” : towok diturunkan
“Maniyung towok” : towok dicondongkan
“Kinantang wusti towok” : hormat menggunakan towok
“Gantang towok” : menurunkan towok dilanjutkan tegak

Aba-aba ungel-ungelan/kalasongka
‘Siyaga kalasongka’ : tambur, ketipung, dhodhog dicangklong; bendhe,
suling, dan sebagainya dibawa
“Nembang tengara” : rapel apel
“Tengara manggala” : penghormatan terhadap Manggala
“Ngumpul sajuru-juru” : menuju ke bregada/pasukan masing-masing
“Hampil kalasongka” : membawa alat musik

Aba-aba hormat
‘Warasta kalasongka hurmat”: hormat menggunakan dedamel (peralatan)
dan bunyi-bunyian. Dwaja termasuk dedamel

“Kinantang tunjung hastra” : hormat besar menggunakan tombak
“Hurmat tinggar” : hormat menggunakan senapan
“Kinantang wusti towok” : hormat dengan towok
“Hurmat pedang” : hormat dengan pedang
“Rubuh dwaja” : hormat dengan merebahkan bendera
“Hurmat” : hormat dengan menoleh ke kin atau kanan
saat berjalan

Aba-aba bersama untuk semua jenis peralatan
“Mbujangso warasta”: tombak dan pedang dipanggul, towok diangkat,
senapan dicangklong.

Aba-aba sikep dwaja
“Rubuh dwaja” : hormat menggunakan bendera
“Ngadeg dwaja” : bendera ditegakkan
“Pundi dwaja” : bendera dipanggul
“Turun dwaja” : bendera ditegakkan, seperti waos tunjung hastra.

sumber:
http://khustbesters.wordpress.com/2011/01/18/8-peran-prajurit-kraton-yogyakarta-sekarang/

Saka Kraton Kasunanan miturut :

1.Bp. Rochani Sastra Adiguna :
siap =siyaga....gerak =tandya, siap ...gerak [siyaga...tandya]
tegaaaak...geraaak = sigeeeeg...tandyaaaaa
siaaaaap...geraaak = siyagaaa...tandyaaaaa
istirahat ditempat...geraaak = lerem sahana....tandyaaa
hormaaaat...geraaak = tanjak kartisampeka...tandyaaa
lencang kanan...gerak =godhak sahasta...tandyaaa
balik kanan gerak = balik kawuriii...tandyaaaa

2. Bp. Agoeng Sedayu ‎@
Kula pun nate tumut barisan Prajurit Prawira Anom wonten Kasunanan Surakarta, kala taun 1990...
Emut kula ngaten :

Siap Grak...Sigeg Tandya
Hormat Grak....Kartisampeka Tandya
Hadap Kanan Grak...Madhep manengen Tandya
Hadap Kir graki...Madhep magering tandya
Belok kanan maju jalan...Lumaksana manengen tandya
Tegak jalan grak...Lumaksana magita-gita tandya

Pengikut

Matur Nuwun ...